Higiena jamy ustnej u dorosłych – poznaj skuteczne metody szczotkowania zębów i dowiedz się, jak dobrać odpowiednią szczoteczkę i pastę do zębów

dr Kinga Godzic 17.01.2020



Systematyczna i właściwa higiena jamy ustnej procentuje w postaci zdrowych i ładnych zębów. Zabiegi higieniczne jamy ustnej możemy podzielić na te przeprowadzane w domu i na te, które możemy wykonać z wykorzystaniem profesjonalnego sprzętu w gabinecie dentystycznym (mówimy tu o usunięciu kamienia nazębnego i czyszczeniu zębów – piaskowaniu zębów, skalingu). Podstawowym i niezbędnym zabiegiem higienicznym jest szczotkowanie zębów. Właściwie dobrana szczoteczka i pasta zapobiegną powstawaniu płytki nazębnej, rozwojowi próchnicy i problemom z dziąsłami. Jak skutecznie szczotkować zęby?
 

Szczoteczka do zębów

Szczotkowanie zębów usuwa w sposób mechaniczny płytkę nazębną, z której tworzy się kamień nazębny. Złogi kamienia osadzonego na zębach skutkują pojawieniem się próchnicy i zapaleniem dziąseł. Ręczna szczoteczka do zębów musi być dopasowana wielkością do jamy ustnej oraz ręki użytkownika – tak, aby była wygodna w użytkowaniu. Jej główka długości około 2,5 cm powinna umożliwiać dotarcie do wszystkich zakamarków jamy ustnej. Gęste włosie, zaokrąglone na końcach powinno oczyszczać nie tylko zęby, ale także docierać do przestrzeni znajdujących się pomiędzy nimi. Zalecane jest włosie nylonowe ze względu na łatwiejsze zachowanie higieny szczoteczki. Zbyt twarda szczoteczka może spowodować uszkodzenie dziąseł, dlatego najlepszym wyborem będzie ta o włosiu średnio twardym. Czas szczotkowania powinien wynosić 2 minuty.
 
Ze względu na możliwość powstawania recesji dziąseł unika się obecnie używania szczoteczek twardych. Ryzyko uszkodzenia dziąseł zwiększa się, jeżeli pacjent użytkujący szczoteczkę o twardym włosiu stosuje nieprawidłową metodę szczotkowania np. metodę szorującą.
Recesje dziąseł powstałe w wyniku nieprawidłowego szczotkowania można zaobserwować najczęściej na kłach oraz pierwszych zębach przedtrzonowych. Najczęściej zatem polecane są szczoteczki o włosiu średnio twardym. Szczoteczka miękka powinna być stosowana tylko w metodzie Bassa, w przypadku problemów z przyzębiem i u dzieci.

 
Alternatywą dla tradycyjnej szczoteczki są wygodne szczoteczki elektryczne. Wyróżnić tu należy modele mechaniczne, soniczne i jonizujące. Szczoteczki elektryczne mechaniczne z obrotową okrągłą główką mogą wykonywać ruchy rotacyjne lub rotacyjno-oscylacyjne. Ograniczają one ryzyko urazu dziąsła i tkanek twardych zęba. Szczoteczka elektryczna to bardzo dobre rozwiązanie szczególnie gdy zbytnio nie przykładamy się do mycia zębów. Porównując oba typy szczoteczek, należy wskazać, iż większą skuteczność wykazują modele oscylacyjno-rotacyjne. Należy jednak również mieć na uwadze, że szczoteczki soniczne, emitujące fale dźwiękowe, nie są zalecane w problemach z chorobami przyzębia i w przypadkach tego typu schorzeń powinno się skonsultować z lekarzem stomatologiem zanim zaczniemy je regularnie stosować.

 
Podsumowując temat prawidłowego szczotkowania zębów – aby zwiększyć skuteczność szczotkowania należy przestrzegać następujących zasad:

 

  • szczoteczkę należy trzymać całą dłonią tak mocno, aby nie wywołać zmęczenia przegubu ręki podczas szczotkowania,
  • podczas szczotkowania nie należy opuszczać żadnego zęba w łuku,
  • powierzchnie żujące we wszystkich metodach szczotkowania należy oczyszczać ruchami szorującymi (oczyszcza się je na koniec szczotkowania),
  • szczotkowanie powinno trwać około 2 minut,
  • szczoteczka powinna obejmować 2-3 zęby,

 

Pasta do zębów

Odpowiednia pasta do zębów czyści i poleruje powierzchnie zębowe, ma zasadowy odczyn, zawiera związki fluoru i korzystnie wpływa na dziąsła, zapobiegając pojawieniu się złogów nazębnych. W zależności od potrzeb stomatolog może zalecić pastę o działaniu przeciwzapalnym z triklosanem lub z chlorheksydyną albo też pastę zapobiegającą powstawaniu kamienia nazębnego z dodatkiem stabilizowanego związku fluorku cyny. Dla osób z nadwrażliwością zębów odpowiednie będą pasty z dodatkiem fluoru, azotanu lub chlorku potasu, chlorku strontu oraz hydroksyapatytu, które blokują otwarte kanaliki zębowe.
 
Skuteczna pasta do zębów powinna:

 

  • wykazywać działanie oczyszczające, sprzyjać polerowaniu powierzchni zębowych, tak aby nie powodować abrazji szkliwa w czasie szczotkowania zębów,
  • charakteryzować się zasadowym odczynem (pH < 10,5),
  • zawierać sprawdzone, skuteczne w działaniu związki fluoru, zwiększające odporność zębów na próchnicę,
  • wpływać korzystnie na dziąsła, przeciwdziałając zapaleniom i odkładaniu się miękkich i twardych złogów nazębnych.

 
Dobór pasty, jaką powinniśmy stosować, w gruncie rzeczy zależy przede wszystkim od kondycji naszych zębów oraz od stylu życia, jakie prowadzimy – czy palimy papierosy, pijemy dużo kawy, herbaty lub czerwonego wina, jaką dietę stosujemy itd. Należy pamiętać, że w niektórych przypadkach nieodpowiedni dobór pasty do zębów może nam bardziej zaszkodzić (np. uszkodzić szkliwo), niż pomóc, więc na pewno kwestię wyboru pasty powinniśmy, skonsultować ze stomatologiem przy najbliższej wizycie.
W klinice Pro Ortodont można uzyskać nie tylko pomoc w zakresie leczenia stomatologicznego, ale także wskazania dotyczące wyboru odpowiedniej pasty do zębów tak aby dobrać ją indywidualnie jak najlepiej.
 
Przykładowe pasty do zębów ze względu na ich działanie
 
Do past o działaniu przeciwzapalnym należą :
 

  • Colgate Total (z triklosanem)
  • Elgydium (z chlorheksydyną)

 
Właściwości zapobiegające odkładaniu się kamienia nazębnego wykazują m.in. pasty:
 

  • Laclut
  • Elgydium Anty-Plaque
  • Mentadent

W celu eliminacji nadwrażliwości zębów stosuje się praparaty (żele, pasty), które blokują otwarte kanaliki zębinowe poprzez dodanie do past : fluoru, azotanu lub chlorku potasu, chlorku strontu lub hydroksyapatytu. Do tych past należą:

 

  • Colgate Sensitive Pro Relief
  • Elmex Sensitive Plus
  • Oral-B Sensitive
  • Elgydium Sensitive

Prawidłowa higiena

Nawet najlepsza szczoteczka i pasta do zębów nie zapewnią prawidłowej higieny jamy ustnej, jeżeli technika czyszczenia zębów będzie nieprawidłowa. Tu również warto skorzystać z porady lekarza stomatologa. Najbardziej polecane są metody mycia zębów u dorosłych Chartersa oraz Stillmana. Skuteczne są również metody Fonesa, metoda wymiatająca oraz metodę Bassa najczęściej stosowane u dzieci. Metody mycia zębów u dzieci omówiliśmy w odrębnym artykule dostępnym tutaj.
 
Metoda Stillmana:
W metodzie Stillmana wibrująca szczoteczka jest przesuwana po powierzchni dziąsła w kierunku korony zębów, a wibracje te powodują ruch włókien w kierunku obszarów międzyzębowych.
Zwiększa to efektywność usuwania płytki bakteryjnej, natomiast ruch wibrująco-pulsujący powoduje delikatny masaż dziąsła.
 
Metoda Chartersa:
Włosie szczoteczki, odwrotnie niż w metodzie Stillmana, skierowane jest pod kątem 45” do brzegów siecznych zębów przednich i powierzchni zgryzowych zębów bocznyc, w szczęce – ku dołowi, w żuchwie – ku górze. Poprzez wywieranie delikatnego ucisku szczoteczką wykonywane są ruchy okrężne masujące dziąsło. Po 10 ruchach na chwilę zwalnia się nacisk szczoteczki, aby krew ponownie napłynęła do dziąsła. Masaż taki wykonuje się kilka razy w obszarze danego odcinka łuku zębowego.

 
Właściwa higiena jamy ustnej zapobiega chorobom zębów i dziąseł. Odgrywa także bardzo istotną rolę w czasie leczenia stomatologicznego. Dobór właściwej szczoteczki, pasty oraz techniki jest niezwykle istotny, dlatego też warto zasięgnąć porady lekarza stomatologa w tym zakresie. Bardzo ważne jest, aby regularnie wykonywać profesjonalne czyszczenie zębów i usunięcie kamienia nazębnego (zabiegi – piaskowanie, skalling) w gabinecie stomatologicznym, gdyż nawet najlepsze pasty i dobra umiejętność szczotkowania zębów czy dobre nitkowanie nie zniwelują odkładania się osadów i kamienia nazębnego. Takie pokłady szkodliwych osadów usuniemy jedynie w gabinecie dentystycznym. Odpowiednia domowa higiena jamy ustnej może jedynie spowolnić ten proces ich tworzenia się i odkładania.

 
żródło ”proortodont”