Czy aparaty ortodontyczne ruchome skutecznie leczą wady zgryzu u młodszych dzieci?

dr Arleta Nawrolska 28.06.2019



O zęby należy dbać od jak najwcześniejszego wieku to znaczy od momentu, kiedy pojawia się  zęby mleczne. Jest to niezwykle ważne, ponieważ od dobrej kondycji mleczaków zależy prawidłowy rozwój  kości żuchwy szczęki, a w efekcie wszystko to wpływa  na późniejszy stan zdrowia zębów stałych. Od najwcześniejszego wieku należy też kontrolować  zgryz i jeżeli się pojawi wada zgryzu  powinniśmy rozpocząć leczenie. Nieleczone problemy ze zgryzem mogą się pogłębiać i wpływać w przyszłości na stan naszych  zębów, dlatego tak ważna jest  rola  rodziców, aby problemy te szybko rozpoznać u naszych dzieci.

 

Większość wad zgryzu ma charakter nabyty tzn., że powstały one najczęściej w pierwszych latach życia. Ssanie smoczka  kciuka, zasypianie ze smoczkiem w buzi, oddychanie przez usta, zbyt długie karmienie butelka ze smoczkiem – wszystko to powoduje zaburzona prace mięśni twarzy, deformacje kości szczek i w konsekwencji nieprawidłowe ustawienie zębów   Przyczyną powstawania wad zgryzu może też być brak dbałości o zęby mleczne we wczesnym dzieciństwie ich zniszczenie czy przedwczesna utrata

 

Kontrolowanie zgryzu  naszych dzieci powinno stać się nawykiem od najmłodszych lat dziecka  Już wcześnie zauważone zmiany, powinny skłonić nas do odwiedzenia ortodonty i jeżeli zachodzi taka konieczność do rozpoczęcia procesu leczenia.

 

Oczywiście im wcześniej zostanie zdiagnozowana wada zgryzu, tym leczenie będzie łatwiejsze i krótsze oraz dużo bardziej efektywne. W procesie leczenia istotne  znaczenie ma nie tylko sama wada zgryzu i jej rodzaj, ale także wiek pacjenta. Kiedy zatem należy rozpocząć leczenie ortodontyczne opisaliśmy już w artykule „Kiedy warto rozpocząć leczenie ortodontyczne?”

 

Aparaty ortodontyczne noszą zarówno dzieci i dorośli, a wśród młodzieży największą popularnością cieszą się zdobione i kolorowe. Dziś nie dziwią srebrne albo kosmetyczne (z kryształu górskiego, porcelany) klamerki na zębach jednak sam rodzaj zastosowanego aparatu zależy w głównej mierze od zaplanowanego procesu leczenia.

Jeżeli leczenie rozpoczynamy już w młodym wieku pacjenta w momencie wyrżnięcia się zębów mlecznych wówczas najczęściej stosuje się aparaty ruchome. Aparat taki dziecko  nosi przez kilkanaście godzin na dobę. Po wymianie uzębienia na stałe leczenie ortodontyczne czasem  jest kontynuowane, ale już przy pomocy aparatów stałych.

 

Aparat ortodontyczny ruchomy – jest to typ aparatu, który pacjent może zakładać i zdejmować samodzielnie. Noszony jest okresowo i stosownie do wskazań lekarza, przeważnie ok. kilkunastu godzin na dobę. Tradycyjny aparat składa się z akrylowej płyty, śruby i drutów. Może zawierać elementy dodatkowe takie jak  sprężyna, wał akrylowy

 

Aparatami ortodontycznymi ruchomymi leczy się wady zgryzu głównie u młodszych dzieci. Stosowanie aparatów ruchomych efektywnie koryguje niewłaściwy zgryz, w czasie, kiedy młody pacjent rośnie i rozwija się. Najlepsze efekty obserwuje się u dzieci pomiędzy 4 a 12 rokiem życia. Aparaty ruchome z reguły korygują niewielkie odchylenia  położenia zębów, ale  w przypadku rozwojowych wad zgryzu korygują je skutecznie wraz ze wzrostem pacjenta.

 

Aparat ruchomy  nie daje możliwości precyzyjnego ustawienia zęba, przesuwania i obracania W takich przypadkach aparatem z wyboru jest aparat stały podobnie jak w przypadku  skomplikowanych  wad zgryzu. Podstawową skutecznością aparatów ruchomych jest zahamowanie rozwoju wady zgryzu, wyrównanie zaburzonej pracy mięśni twarzy, korekta kształtu szczęki i żuchwy i prawidłowe położenie względem siebie. Dlatego stosuje się je w jak najwcześniejszej fazie.

 

Aparaty ruchome mogą być bardzo różnorodne w swojej konstrukcji, mogą być jedno lub dwuczęściowe. Ostatnio popularne są również przeźroczyste nakładki ortodontyczne dla dorosłych, które również możemy zaliczyć do aparatów ruchomych jednak nie będą one omawiane w tym artykule, gdyż nie stosuje się ich u młodszych dzieci. Aparaty ruchome zawsze projektowane są indywidualnie dla każdego pacjenta. Proces leczenia z ich wykorzystaniem tj. ilość godzin jakie dziecko powinno spędzać nosząc aparat zależy nie tylko od wady zgryzu, ale również od rodzaju aparatu, który będzie zastosowany.

 

Podstawowe cechy aparatów ruchomych

  • Umożliwiają rozpoczęcie leczenia we wczesnym wieku
  • Stosunkowo niski koszt.
  • Możliwość zdjęcia w określonych sytuacjach.
  • Nie utrudniają utrzymania dobrej higieny jamy ustnej.
  • Można je łatwo naprawić.
  • Wynik leczenia zależy w dużym stopniu od współpracy  pacjenta: aparat jest skuteczny tylko wtedy, gdy jest noszony zgodnie z zaleceniami ortodonty

O tym, czy leczenie ortodontyczne aparatem ruchomym będzie skuteczne i zakończy się na noszeniu tylko aparatu zdejmowanego decyduje wiele czynników. Aby uzyskać najlepsze efekty leczenia najważniejsza jest współpraca dziecka i rodziców z lekarzem. Ich rola polega przede wszystkim na motywowaniu i egzekwowaniu, aby dziecko nosiło aparat według zaleceń lekarza ortodonty. Ważne są  również  regularne wizyty kontrolne zgodne z planem, Lekarz ocenia jak postępuje leczenie i wprowadza należyte korekty w aparacie. Leczenie ortodontyczne, w  szczególności aparatem ruchomym wymaga wielkiej cierpliwości i systematyczności, bo może trwać kilka lat. W odpowiednim momencie procesu leczenia ortodonta może zalecić wymianę aparatu na nowy rodzaj, dopasowując go do  wzrostu pacjenta i następujących zmian w uzębieniu.

 

Najczęstszą formą działania rodziców przy prowadzeniu leczenia dziecka jest systematyczna  regulacja aparatu oraz dbanie  o jego higienę. Czystość aparatu ortodontycznego jest tak samo ważna jak higiena zębów. Samą czynność regulacji wykonuje się z określoną częstotliwością  w domu ustalona przez ortodontę. Aby aparat ruchomy w trakcie całego procesu leczenia prawidłowo kształtował  zgryz, należy zgodnie z zaleceniami lekarza poprawiać jego „przyczepność” do zębów. W tym celu pacjenci otrzymują wraz z aparatem specjalny kluczyk, za pomocą którego regulowana jest śruba w aparacie Kluczyk należy przekręcać zgodnie z kierunkiem strzałki (strzałka umieszczona na płycie aparatu) zgodnie z częstotliwością i ilością  jaką określi lekarz ortodonta. Czasami po podkręceniu aparatu i ponownym założeniu go pojawia się uczucie ucisku na zęby. Jest to odczucie jak najbardziej prawidłowe i w przypadku, gdy ustaje ono z czasem noszenia aparatu oznacza, że nasz aparat przynosi oczekiwane rezultaty (regulacja aparatu jak również jego zakładanie i zdejmowanie powinny być dokonywana wedle instrukcji i zaleceń lekarza i dokładnie z częstotliwością ustaloną w planie leczenia.

 

Aby zwiększyć czas życia aparatu a tym samym  jego skuteczność i nie szkodzić naszym zębom należy dbać o jego czystość i higienę jamy ustnej.  Aparat powinien być umyty co najmniej dwa razy dziennie. Można go myć zwykłą szczoteczką do zębów przeznaczona wyłącznie do mycia aparatu Najlepiej stosować zwykłe bądź szare mydło, po użyciu którego należy dokładnie opłukać aparat  bieżącą wodą. Płukanie go samą wodą jest niewystarczające i nie zmyje wszystkich zabrudzeń i bakterii. Niewskazane jest też używanie past do zębów z uwagi na ich właściwości ścierne. Po umyciu aparat należy wytrzeć lub osuszyć i przechowywać w specjalnym pudełku. Istotne jest, aby w czasie, kiedy nie jest w jamie ustnej był zawsze czysty i suchy. W ten sposób zapobiegamy rozwojowi niepożądanych bakterii na jego powierzchni, odkładaniu się kamienia na aparacie i powstania nieprzyjemnego zapachu aparatu i tym samym nie dopuszczamy do powstawania próchnicy zębów w trakcie jego noszenia. Noszenie aparatu brudnego   może takiemu rozwojowi sprzyjać.

W niektórych rodzajach wad zgryzu wczesne zastosowanie aparatu ruchomego pozwala uzyskać korektę kształtu szczęki i poprawę rysów twarzy, czego nie możemy zrobić w przyszłości aparatem stałym a jedynie poważnym zabiegiem chirurgicznym.

 

Podsumowując powodem rozpoczęcia leczenia ortodontycznego są nie tylko względy estetyczne, ale przede wszystkim zdrowotne. Leczenie  aparatem ruchomym jest  rozwiązaniem bardzo dobrym, gdyż wadę zgryzu możemy rozpocząć korygować już w najmłodszym wieku jeszcze w czasie wzrostu, wykorzystując go do wyleczenia istniejącej wady zgryzu. Jest to czas, kiedy nasze pociechy mają jeszcze  zęby mleczne i mieszane. Przyniesie to na pewno szybsze i  bardziej kompleksowe efekty leczenia niż rozpoczęcie leczenia w późniejszym wieku  Pozwoli nam to uniknąć dodatkowych  zabiegów  jak konieczność ekstrakcji  zębów stałych dla potrzeb leczenia wad zgryzu czy też zabiegu chirurgicznego.