Periodontologia

Periodontologia to leczenie chorób dotyczących zęba i tkanek wokół zęba, dziąseł i kości, czyli przyzębia.

Dziąsło i kość mogą  być chore wokół jednego zęba, kilku, lub obejmować całe uzębienie.

Zabiegi, jakie wykonujemy z zakresu tej dziedziny to:

  • usuwanie kamienia naddziąsłowego (skaling ultradźwiękowy)
  • usuwanie kamienia poddziąsłowego
  • kiretaż zamknięty i otwarty
  • szynowanie zębów włóknem szklanym
  • szynoproteza

A oto najczęściej zadawane pytania na temat periodontologii (aby zobaczyć odpowiedź kliknij w treść pytania):

1) Czym zajmuje się periodontologia?

Periodontologia to dziedzina stomatologii zajmująca się leczeniem chorób dotyczących zęba i tkanek wokół zęba – dziąseł i kości – czyli przyzębia.

2) Czym jest paradontoza?

Jedną z chorób, której początkowym etapem może być zapalenie dziąseł, jest paradontoza, czyli zapalenie przyzębia. Choroba ta ma charakter przewlekły i zazwyczaj nie udaje się jej całkowicie wyleczyć. Obejmuje wszystkie części przyzębia, łącznie z kością wyrostka zębowego.Główne objawy paradontozy to pogłębiające się kieszonki dziąsłowe i powolne niszczenie kości szczęki i żuchwy. W zaawansowanym stadium paradontozy, kiedy dziąsła są mocno obrzęknięte, z kieszonek może wydzielać się ropa. Zęby są mocno odsłonięte, następuje ich rozchwianie i wypadanie.

3) Czy rozchwiane zęby wskutek paradontozy skazane są na usunięcie?

Bardzo rzadko. W zależności od stopnia zaniku kości rozchwiane zęby po likwidacji stanu zapalnego można szynować, czyli wzmocnić sklejając ze sobą, albo przy współistnieniu braków zębowych wkomponować w strukturę planowanej pracy protetycznej, np. protezy nakładkowej lub mostu.

4) Czym jest szynowanie zębów?

Zabieg szynowania zębów polega na połączeniu ze sobą kilku sąsiadujących zębów. Stosuje się w tym celu specjalne, bardzo cienkie a jednocześnie mocne taśmy z włókien szklanych, przyklejane do niewidocznych powierzchni zębów. Wpływ takiej szyny na estetykę jest znikomy, a Pacjent przejściowo odczuwa tylko niewielkie zgrubienie na zębach. W bocznych odcinkach wzmocnieniem połączenia jest zazwyczaj stalowy łańcuszek wbudowany w powierzchnię wypełnień. Jeszcze inną formą szynowania może być wykonanie tzw. szynoprotezy szkieletowej lub pokrycie osłabionych zębów koronami zblokowanymi.

5) Czy odsłanianie się szyjek zębów zawsze oznacza paradontozę? Czy grozi to utrata zębów?

Jeżeli zanikowi dziąseł towarzyszy stan zapalny, obecność kamienia nazębnego lub osadu to rzeczywiście proces zaniku przyzębia może być dość zaawansowany i wymaga jak najszybszego wdrożenia kompleksowego leczenia. Natomiast zaniki dziąseł bez współistnienia stanów zapalnych zwane recesjami mają zupełnie inny charakter i wymagają innego leczenia. Rozchwianie i utrata zębów nie grozi w takiej sytuacji.

6) Co wpływa na rozwój paradontozy?

Najczęstszym powodem rozwijania się paradontozy jest niewłaściwa higiena jamy ustnej prowadząca do stanu zapalnego. Jednak choroba ta może się również pojawić u osób z osłabionym systemem odpornościowym, podczas przyjmowania niektórych leków, u młodych ludzi w okresie dojrzewania, u kobiet w ciąży. Na jej powstanie mogą mieć także wpływ nieprawidłowo wykonane wypełnienia jak i uzupełnienia protetyczne.

7) Czym jest dokładnie stan zapalny dziąseł?

Zapalenie dziąseł to stan, w którym pojawia się obrzęk, zaczerwienienie, skłonność do krwawień i ból okolic przyzębia. Czynnikiem wywołującym są bakterie rozwijające się na zębach i dziąsłach. Niedokładnie oczyszczanie tych okolic daje drobnoustrojom możliwość swobodnego rozwoju w zakamarkach jamy ustnej a tym samym drażnienie tkanek szkodliwymi produktami ich przemiany materii, czyli toksynami, enzymami. Zapalenie dziąsła może zostać wywołane również nieprawidłowo wykonanym wypełnieniem lub koroną protetyczną z odstającym brzegiem, która utrudnia lub całkowicie uniemożliwia zachowanie odpowiedniego poziomu higieny. Zapalenie dziąseł jest całkowicie odwracalne o ile fachowo wykonane zostanie jego leczenie. Dotyka ono 50% populacji.

8) Czym jest chroniczne zapalenie przyzębia?

Chroniczne zapalenie przyzębia rozwija się na bazie długo tolerowanego i nieleczonego zapalenia dziąseł. Z upływem czasu osady bakteryjne ulegają nasyceniu związkami mineralnymi zawartymi w ślinie i tworzy się wcześniej wspomniany kamień nazębny. Kamień ściśle przylega do powierzchni korzeni zębów i rozrasta się nawet głęboko poniżej linii dziąseł. Ważne jest to, że ma już możliwości pozbyć się go „domowymi sposobami”. Profesjonalne usuwanie kamienia zwane skalingiem jest najczęściej wykonywanym zabiegiem w periodontologii. Wokół kamienia nazębnego tworzą się kieszenie dziąsłowe, zanika kość i ozębna (system mikroskopijnych włókien utrzymujących zęby). Zęby tracą oparcie i zaczynają się chwiać. Zwiększona ruchomość występuje jednak już w bardziej zaawansowanym etapie choroby i jest ostatnim dzwonkiem ostrzegawczym przed groźbą utraty zębów. Choroba ma charakter przewlekły i trwa latami, cierpi na nią ok. 30% społeczeństwa. 

9) Czym jest agresywnie przebiegające zapalenie przyzębia?

Agresywnie przebiegające zapalenie przyzębia to ciężka, szybko postępująca postać zapalenia przyzębia. Występuje u ok. 10% populacji.Wymaga natychmiastowego, intensywnego i kompleksowego leczenia. Zdarza się często, że występuje bez charakterystycznych objawów zapalenia, takich jak krwawienie, czy opuchlizna dziąseł. Uwagę Pacjenta zwraca zazwyczaj rozchwianie zębów lub szybki zanik dziąsła i odsłanianie się korzeni. Podczas leczenia, oprócz standardowych zabiegów oczyszczających stosuje się antybiotykoterapię  i zabiegi odtwórcze.

10) Czy mając zdrowe zęby można mieć paradontozę?

Niestety tak. Paradontoza jest chorobą przyzębia i rozwija się niezależnie od próchnicy, choć oczywiście nieleczone zęby, jako siedlisko bakterii, zaostrzają jej przebieg.

11) Dlaczego dziąsła czasem krwawią?

Najczęstszą przyczyną krwawienia dziąseł jest stan zapalny dziąseł i przyzębia spowodowany w dziewięćdziesięciu procentach złogami kamienia nad- i poddziąsłowego. Należy pamiętać o tym, aby co najmniej raz w roku poddawać się zabiegowi skalingu, czyli usuwaniu kamienia nazębnego.

12) Co powoduje pojawienie się stanu zapalnego dziąseł?

Wszystkiemu winne są bakterie. Na niedokładnie umytych zębach gromadzi się biały osad, który nazywany jest płytką bakteryjną. W osadzie tym znajdują się bakterie które atakują dziąsła powodując ich stan zapalny. Jeżeli zęby nadal będą niedokładnie czyszczone, to po kilku dniach płytka stwardnieje i zamieni się w żółto-brunatny nalot zwany kamieniem nazębnym. Kamień wciska się pod dziąsło powodując stany zapalne, a te prowadzą do ubytków kości utrzymujących ząb.

13) Jak dokładnie powstaje kamień nazębny?

Kamień tworzy się ze związków mineralnych zawartych w ślinie, której skład potrafi się znacząco różnić u poszczególnych osób, co spowodowane jest osobnicza skłonnością do odkładania się osadów nazębnych. Niewłaściwa higiena natomiast znacznie przyspiesza ten proces, gdyż zgrupowanie bakterii zwane płytką nazębną łatwo ulega nasyceniu związkami mineralnymi zwartymi w ślinie tworząc trwale przylegający do zębów kamień.

14) Co należy robić aby nie mieć problemu z dziąsłami?

Aby uniknąć problemu z dziąsłami należy nie dopuszczać do tworzenia się płytki bakteryjnej. Należy dokładnie myć zęby po każdym posiłku i oczyszczać przestrzenie międzyzębowe nićmi dentystycznymi. U niektórych wskazane są również wykałaczki oraz specjalne spiralne szczoteczki lub nici Super-Floss. Doskonale sprawdzają się także irygatory, czyli wodne aparaty do czyszczenia i masażu dziąseł. Przede wszystkim należy systematycznie odwiedzać swojego dentystę aby usuwał kamień i osad nazębny.

15) Jak leczy się zaawansowaną paradontozę?

Nie leczona paradontoza prowadzi do powstania głębokich kieszeni dziąsłowych, które stomatolog musi oczyścić. W tym celu robi się tzw.kiretaż – jest to niewielki zabieg chirurgiczny, który powstrzymuje rozwój choroby. W bardzo zaawansowanych przypadkach choroby dochodzi do dużego ubytku kości i wymagana jest przynajmniej częściowa ich odbudowa. Wykonuje się wówczas zabieg chirurgiczny tzw. sterowanej regeneracji tkanek. Wykorzystywane są przy tym zabiegu białka matrycy szkliwa (preparat EMDOGAIN) oraz hydroksyapatytowy substytut kości np. preparat BIO-OSS.

16) Jak dokładnie przebiega leczenie periodontologiczne?

W badaniu klinicznym lekarz periodontolog ocenia uzębienie Pacjenta, prawidłowość zgryzu oraz higienę, skupiając się na stanie tkanek otaczających ząb – przyzębiu. Zwraca szczególną uwagę na kształt, kolor, konsystencję dziąseł i błony śluzowej, obecność nieprawidłowości m.in. krwawienia dziąseł, rozchwiania zębów. Spośród badań dodatkowych najbardziej przydatne w diagnostyce chorób przyzębia są badania radiologiczne oraz badania ogólne krwi (morfologia krwi z rozmazem, poziom glukozy).

Niezależnie od rodzaju oraz stopnia zaawansowania, zapalenie przyzębia leczy się w trzech następujących po sobie fazach:

 

– FAZA PIERWSZA – HIGIENIZACJA

Na tym etapie eliminuje się stan zapalny poprzez zmniejszenie liczby bakterii patogennych dla tkanek przyzębia. Leczenie rozpoczyna się oddokładnego usunięcia kamienia nad- i poddziąsłowego, czyli od skalingu, następnie wypolerowaniu powierzchni zębów i zabezpieczeniu ich preparatami zawierającymi fluor. W zależności od indywidualnej potrzeby faza pierwsza obejmować może nawet kilka wizyt. Podczas tego etapu leczenia, jeśli jest taka potrzeba, należy także wymienić nieszczelne wypełnienia, wyleczyć próchnicę, skorygować ewentualne źle założone wypełnienia i uzupełnienia protetyczne, usunąć zęby nierokujące utrzymania w jamie ustnej. Jeśli w tej fazie stan zapalny został wyeliminowany przechodzi się do fazy trzeciej – podtrzymującej wyniki leczenia. Jeśli natomiast nie jest w stanie utrzymać odpowiednich warunków higienicznych pomimo nawet wielokrotnego powtarzania zabiegów higienizacji, przechodzi się do fazy drugiej, czyli do przeprowadzenia zabiegów chirurgicznych.

 

–  FAZA DRUGA – ZABIEGI CHIRURGICZNE

Leczenie chirurgiczne w periodontologii to przede wszystkim kiretaże zamknięte i otwarte, operacje płatowe oraz sterowana regeneracja tkanek. Są to zabiegi mające na celu eliminację stanu zapalnego poprzez redukcję głębokości kieszeni dziąsłowych. Cel to tak jak w poprzedniej fazie stworzenie odpowiednich warunków do utrzymania optymalnej higieny jamy ustnej przez pacjenta.

Kiretaż zamknięty to najczęściej wykonywany zabieg chirurgiczny w leczeniu chorób przyzębia. Stosowany jest w przypadku obecności kieszonek dziąsłowych, czyli pogłębionych na skutek rozwoju paradontozy szczelin pomiędzy zębem a dziąsłem. Kiretaż polega na oczyszczeniu tych kieszonek z zawartości będącej przyczyną utrzymywania się stanu zapalnego, m.in. z resztek kamienia nazębnego zasiedlonego przez bakterie. Dzięki temu możliwe jest zlikwidowanie stanu zapalnego późniejsze zagojenie się rany. Jest to zabieg, który wykonuje się w znieczuleniu miejscowym.

Kiretaż otwarty stosowany jest w przypadku obecności głębszych kieszonek dziąsłowych. Różni się od kiretażu zamkniętego zastosowaniem odchylenia dziąsła, co pozwala na oczyszczenie szczeliny pod kontrolą wzroku. Niewątpliwa zaletą tego zabiegu jest szybkie gojenie się rany pozabiegowej, minimalny dyskomfort Pacjenta oraz bardzo dobry efekt estetyczny.

Zabiegi płatowe znajdują zastosowanie w bardziej zaawansowanych postaciach paradontozy, gdy na skutek postępu choroby doszło zniszczenia tkanki kostnej pokrywającej korzenie zębów. Operacja płatowa pozwala na usunięcie ogniska zapalnego po uzyskaniu dostępu do kości. Istnieje również możliwość wypełnienia ubytku kości specjalnymi materiałami wspomagającymi odbudowę tkanki kostnej.

Sterowana regeneracja tkanek przyzębia i kości to zabieg z użyciem materiałów kościozastępczych i preparatów osteoindukcyjnych. Wykorzystywane są przy tym zabiegu białka matrycy szkliwa, np. preparat EMDOGAIN. Jest to produkt szwedzkiej firmy BIORA. Zastosowanie go polega na naśladowaniu procesów biologicznych zachodzących podczas naturalnego rozwoju zęba. Wykorzystywane jest tu działanie białek pobudzających i regulujących proces tworzenia się tkanek przyzębia, czyli kości, włókien ozębnej i cementu korzeniowego. Najważniejszym elementem EMDOGAIN jest amelogenina – białko wytwarzane przez ludzki organizm jedynie w życiu płodowym. Zabieg wszczepienia preparatu EMDOGAIN wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym. Stomatolog najpierw odwarstwia dziąsło, usuwa ziarninę zapalną, oczyszcza z kamienia i wygładza korzeń zęba. Następnie aplikuje preparat w postaci żelu na odsłoniętą, wyczyszczona powierzchnię korzenia. Zabieg kończy się założeniem szwów. Odbudowa tkanek rozpoczyna się natychmiast po zabiegu i trwać może nawet ponad rok. Należy pamiętać o tym, że techniki regeneracji kości nie zawsze jednak mogą zostać wykorzystane. Wiele zależy od rodzaju ubytku kostnego, jego wielkości i umiejscowienia.

 

– FAZA TRZECIA – PODTRZYMUJĄCA WYNIKI LECZENIA

W tej fazie podstawę stanowią wizyty kontrolne, podczas których lekarz dokonuje oceny poziomu higieny oraz wyników leczenia. Etap ten jest bardzo ważny i pozwala uniknąć poważniejszych powikłań ze strony przyzębia przez wiele lat.

17) Czy można wszczepiać implanty u Pacjenta z paradontozą?

Bardzo często w przypadku szybkiej utraty zębów wskutek urazu lub paradontozy Pacjent nie może sobie poradzić z nową sytuacją. Proteza jest dla niego ciałem obcym w jamie ustnej i często powoduje odruch wymiotny. Pacjent nie może normalnie jeść, mówić i ogólnie funkcjonować mi dlatego szuka lepszych rozwiązań jakim są implanty. W takiej sytuacji istnieje możliwość wszczepienia implantów jednak najczęściej wiąże się to z dodatkowymi zabiegami odbudowującymi kość. Sam zabieg wszczepienia implantu jest stosunkowo prosty i co należy podkreślić całkowicie bezbolesny.

18) Jakie znaczenie ma wykonywanie zdjęć rentgenowskich podczas leczenia periodontologicznego?

Zdjęcia rentgenowskie są bardzo ważnym narzędziem diagnostycznym i obserwacyjnym postępów leczenia chorób przyzębia. Umożliwiają analizę stanu kości, wykrycie obecności kamienia poddziąsłowego lub nawisających wypełnień. Zdjęcia pozwalają na rozróżnienie poszczególnych schorzeń przyzębia, co jest szczególnie ważne u osób z agresywnymi postaciami paradontozy.

Więcej informacii na temat zabiegów stomatologicznych znajdziesz w naszym poradniku: Poradnik